Na de recente media-aandacht voor de dalende leesvaardigheid onder Nederlandse jongeren was het leesonderwijs regelmatig onderwerp van gesprek in de politiek, in de PO-raad en op de scholen. Zo ook, in Lelystad. Wat betekenen deze resultaten voor ons handelen hier en nu? Wat hebben wij, binnen het primair onderwijs in handen om de trend te keren?

Je hebt het waarschijnlijk al voorbij zien komen: de leesvaardigheid van jongeren blijft dalen. Uit het recente PISA-onderzoek, PISA-2025, blijkt dat 39 procent van de 15-jarigen onvoldoende leesvaardig is. Daardoor lopen zij een groter risico om minder goed te functioneren op school en later in de maatschappij.

Lange tijd werd de teruglopende leesvaardigheid vooral toegeschreven aan de gevolgen van de coronapandemie. Inmiddels laten andere landen die deelnemen aan het PISA-onderzoek echter herstel zien, terwijl Nederlandse jongeren achterblijven. De vraag is dan ook: wat is er nodig om deze trend te keren?

Over de oorzaken lopen de meningen uiteen. Sommige leraren wijzen op een afnemende leesmotivatie onder leerlingen, terwijl anderen aandacht vragen voor de plaats van leesvaardigheid binnen een breed curriculum. Ook het belang van voldoende en goed opgeleide leraren wordt regelmatig genoemd.

Over één punt bestaat brede overeenstemming: een rijke, geletterde omgeving is essentieel. Regelmatig in aanraking komen met boeken, veel aandacht voor voorlezen en voldoende oefening in technisch lezen vormen belangrijke bouwstenen voor een sterke leesontwikkeling. De PO-Raad wijst in dit verband op de inspiratiescholen, waar met een gerichte aanpak wordt gewerkt aan het versterken van het leesonderwijs. Klik door voor een overzicht van deze inspiratiescholen.  Een bezoek aan een van deze scholen kan waardevolle inzichten opleveren voor de eigen praktijk.

Leesondersteuning al in groep 3?

Leren lezen aan het begin van groep 3 blijft een bijzonder proces. Na jaren waarin kinderen als kleuter spelenderwijs rijmpjes leerden, klanken ontdekten en letters herkenden, komt het lezen voor de meesten echt op gang. Ze leren woorden hakken en plakken, leggen verbanden tussen klanken en letters en ontdekken stap voor stap hoe geschreven taal werkt. Dat kinderen dit complexe proces kunnen leren, blijft indrukwekkend.

Voor sommige kinderen verloopt deze ontwikkeling minder vanzelfsprekend. Het is belangrijk om signalen van leesproblemen vroeg op te merken en snel passende ondersteuning te bieden. Onderzoek laat zien dat vroege interventie de kans op leesachterstanden aanzienlijk kan verkleinen.

In Lelystad zijn de dyslexiezorgaanbieders betrokken bij trajecten die gericht zijn op het versterken van het leesonderwijs en de leesondersteuning. Het uitgangspunt daarbij is dat leerlingen niet hoeven te wachten op een officiële dyslexieverklaring voordat zij hulp krijgen. Door zo vroeg mogelijk ondersteuning te bieden, krijgen leerlingen meer kansen om hun leesvaardigheid optimaal te ontwikkelen.

Leesondersteuning op school organiseren

Op veel scholen in Lelystad ondersteunen onderwijsassistenten of leerkrachtondersteuners leerlingen bij het maken van extra leeskilometers. Zij stimuleren en motiveren leerlingen, geven gerichte aanwijzingen en zetten afwisselende werkvormen in om de leesontwikkeling te versterken. Hun bijdrage is van grote waarde.

Tegelijkertijd staan schoolteams regelmatig onder druk door ziekteverzuim of een tekort aan leerkrachten. In die situaties springen onderwijsassistenten regelmatig bij om een groep draaiende te houden. Dat is begrijpelijk, maar hierdoor komt de extra leesondersteuning in het gedrang. Meerdere scholen laten zien dat leerkrachten zelf effectieve leesondersteuning binnen de groep kunnen organiseren. Zij verzorgen een groepsinstructie en bieden vervolgens gedurende 15 tot 20 minuten extra instructie of begeleide leesoefeningen aan leerlingen die dat nodig hebben, terwijl de rest van de klas zelfstandig of in tweetallen leest. Op die manier blijft de kwaliteit van het leesonderwijs en de extra leesondersteuning geborgd.

Ook zetten sommige scholen AI en digitale hulpmiddelen in om leerlingen extra leesondersteuning te geven. Heeft jouw school ervaring met een succesvolle digitale aanpak die het leesonderwijs versterkt? Laat het ons weten, zodat we kennis en ervaringen met elkaar kunnen delen.

Nascholing leesspecialist

Leesspecialisten zijn binnen scholen dé experts op het gebied van lezen en leesonderwijs. Zij spelen een sleutelrol bij het verbeteren van het leesonderwijs, stimuleren het toepassen van effectieve werkwijzen en zorgen ervoor dat leerlingen met leesproblemen de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben.

Hoewel de meeste basisscholen beschikken over een taalcoördinator en een rekencoördinator, ontbreekt een specialist op het gebied van lezen en leesondersteuning vaak nog. Juist nu de leesvaardigheid van leerlingen onder druk staat, groeit de aandacht voor deze extra expertise binnen de scholen. Zo riep een brede coalitie van leerlingen, leraren, ouders, schoolleiders, opleiders en onderwijsorganisaties na het verschijnen van het PISA-rapport op tot verdere versterking van de opleiding en professionalisering van leraren.

Op verzoek van de Lelystadse scholen is onlangs een tweede groep professionals gestart met de opleiding tot leesspecialist, een leergang die speciaal voor Lelystad is ontwikkeld. De nascholing bestaat uit vier lesdagen, aangevuld met 12 uur zelfstudie.

Wil je nu al aan de slag met de verdere ontwikkeling van het leesonderwijs op jouw school? Bekijk dan eens deze kwaliteitskaarten. Wil je op de hoogte blijven van een volgende opleidingsgroep, neem dan contact op met Ellen Gommer via e.gommer@pold.nl . Meer informatie vind je in de folder.

Lees ook

Cookies

Deze site gebruikt cookies waar we je toestemming voor nodig hebben.