Leesondersteuning en dyslexie - april 2026
Is dyslexie erfelijk?
Bij het leren lezen moeten kinderen twee dingen bij elkaar brengen: hoe een letter eruit ziet (d, p, d) en welke klank daarbij hoort. Bij de start van het leren lezen is het voor elke leerling lastig om die verbinding te maken. Bij een klein deel van de leerlingen blijft dat lang lastig. Zij moeten dan bij elk woord opnieuw nadenken. Hoe dyslexie ontstaat is nog altijd niet helemaal duidelijk. Wat we wel weten is dat erfelijkheid een rol speelt: dyslexie heeft een neurologische basis. Sommige leerlingen worden geboren met deze verstoring van informatieverwerking in het brein. Dit kan oplopen tot ongeveer 40 procent kans om dyslexie te ontwikkelen. Tegelijkertijd zal niet ieder kind in dezelfde mate hinder ondervinden bij de leesvaardigheid. Dat heeft te maken met de mate waarin ondersteunende factoren beschikbaar zijn: ouders die veel voorlezen, inzicht in taalstructuren, duidelijke leesinstructie en veel gericht oefenen. Voor dyslexie geldt dus niet dat het een kwestie is van ‘je hebt het’ of ‘je hebt het niet’. Er is veeleer sprake van een continuüm. Zaak dus om in alle gevallen in te zetten op het versterken van beschermende factoren.
Waarom geldt er voor de dyslexiezorg een protocol?
Niet in alle landen wordt de ondersteuning voor leerlingen met dyslexie vergoed. Dat geldt wel voor de Nederlandse situatie. Waar internationaal uitgegaan wordt van ongeveer 8-10% van alle leerlingen die dyslectisch zijn, wordt een klein deel daarvan ondersteund vanuit zorggelden. Het betreft dan de groep leerlingen met ernstige dyslexie: bij degenen waar ondanks alle intensieve en gerichte ondersteuning toch een ernstig probleem blijft in de verklanking van woorden en teksten, terwijl er geen andere verklaring gevonden kan worden. Omwille van de zorgvuldigheid in het bepalen welke leerlingen voor deze zorggelden in aanmerking komen, wordt bij de diagnostiek een protocol gevolgd. Zorgaanbieders dyslexie hebben zich hier aan te houden. De inrichting van de behandeling wordt vormgegeven volgens effectief bewezen ingrediënten, zoals nadruk op fonemisch bewustzijn, opbouw in aanbieden van klanken, werken met clusters. Dergelijke ingrediënten zijn niet geheim of exclusief ter beschikking van zorgaanbieders. Sterker nog: hoe meer we ons in het onderwijs ervan bewust zijn wat ertoe doet bij dyslexie, hoe meer we op het continuüm kunnen schuiven naar ‘behapbaar op school’. Dit vormt ook een reden waarom de gemeente Lelystad, de zorgaanbieders, de scholen en POLD intensief samenwerken. En zou er in de toekomst toe kunnen leiden dat we meer leerlingen voor langere tijd kunnen gaan ondersteunen.
Kan dat niet flexibeler?
Terecht wordt wel de vraag opgeworpen of leerlingen duurzaam geholpen zijn met een behandellengte van ruim een jaar. Leerlingen die in groep 5 een behandeltraject hebben gehad vanuit de zorggelden hebben immers ook in groep 7 of 8 nog intensieve en andere ondersteuning nodig. Dit is waarom we in Lelystad dit kalenderjaar gaan starten met een proef van flexibele inrichting van de zorg. Dit doen we met de scholen waar een leesspecialist aan het werk is, die afgelopen najaar de leergang tot leesspecialist volgde. Leerlingen krijgen perioden intensieve ondersteuning van de zorgaanbieder, afgewisseld met perioden van dooroefenen op school met aanwijzingen vanuit een specifiek behandelplan. De wissel-behandeling, zo verwachten we, zal hen hoger laten uitstromen, aangezien er langer intensieve ondersteuning beschikbaar is. De proef – het duurzamer inrichten van de dyslexiezorg – laten we wetenschappelijk monitoren en heeft de potentie input te geven voor het landelijk beleid.
Leergang leesspecialist
In een vorige nieuwsbrief vertelden we al over het plan om een tweede keer de leergang ‘leesspecialist’ aan te bieden. Vorig najaar hebben twaalf basisscholen hieraan meegedaan en naar grote tevredenheid afgerond met een erkend certificaat. Tijdens vier cursusdagen leer je o.a. over het effectief inrichten van leesonderwijs en effectief handelen bij leesproblemen. Ook wordt stilgestaan bij je rol als leesexpert in de school. Er wordt uitgegaan van ongeveer 12 uur zelfstudie. De geplande cursusdagen zijn: 10 september, 1 oktober, 29 oktober en 26 november. Wil je je aanmelden of wil je eerst meer weten over de inhoud, neem dan contact op met Ellen Gommer (e.gommer@pold.nl) of met de zorgaanbieder dyslexie die actief is op jouw school. Vorig jaar moesten we een aantal gegadigden teleurstellen omdat de groep vol zat. Dus wacht niet te lang!